02.08.2018, 13:04

Ulaştırma Projeleri ve Yüksek Hız Sistemleri ve Enerji - 4

Ekonomide serbestleşme; belirli bir sektör ya da sanayide hükümet kontrolünün azaltılması ya da kaldırılması anlamına gelmekte olup böylelikle sanayide daha iyi ve daha çok rekabetin meydana getirilmesi hedeflenmektedir. Bir anlamda bir sistemin işletiminde hükümetin müdahalesinin devre dışı bırakılması demektir. Bu durum ilgili sektördeki güç odaklarının işletimsel yönetimde yerel ya da merkezi idareden daha fazla önde olması anlamına da gelebilmektedir. Serbestleşme; hizmet ve teşebbüslerde kısıtlamalara izin vermemektedir. Nijerya’daki bir diğer tartışmalı konu ise muhtemelen petrol endüstrisinde serbestleşme sorunu olup hem muhalifleri ve hem de destekçileri için çeşitli soru işaretleri barındırmaktadır. 

Destekçileri; petrol çıkarma sektörünün özelleştirilmesinin, nihai olarak topluma sürdürülebilir yakıt arzının temini ve sürekli bir yakıt yoksunluğunun sonlandırılması amacını hayata geçireceğini varsaymaktadırlar. Aynı zamanda, sektörün serbestleştirme ve özelleştirmesi yabancı yatırımcılara açılması anlamına gelmekte ve sektörde petrol ürünlerinin kaçakçılığı ve düşük verimliliği de büyük ölçüde azaltılmış olacaktır. Sektördeki serbestleşme ile hükümet, ekonominin diğer sektörlerini fonlama kanalı da açmış olacaktır. Muhalifler hangi sebeple olursa olsun yakıt sektörünün bütünüyle serbestleşmesi ya da özelleştirilmesine karşı çıkmakta olup bunun sadece, verimliliği arttırmak için kısmen olabileceğini savunmaktadırlar. Görüldüğü üzere ulusal düzeydeki bütün dikkat bu konuya toplanmış durumdadır. 

Yakıt sübvansiyonları bir dizi sebepten dolayı açık bir şekilde istenmeyen bir durumdur. Sübvansiyonlar yüksek öncelikli kamu harcamalarını ertelemekte, ekonomik olarak pahalı olmakta, sınır kaçakçılıklarına bağlı olarak yurtiçi kesintilere neden olmakta, artan enerji verimliliğine yönelik dikkate dağıtmakta ve daha çok yüksek gelir grubunun lehine olmaktadır. Bununla beraber sübvansiyonların düşürülmesine yönelik herhangi bir teşebbüs, ciddi politik tartışmalara neden olmaktadır. 2012 yılında Nijerya’da federal hükümet, yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması kaynaklı görünen genel toplumsal protestolarla karşılaştığında bunu tecrübe etmiştir. Bunun bir nedeni de aslında toplumun genelinin hükümetin aldığı tasarruf kararlarını halkın faydasına kullanacağı noktasındaki güven eksikliğidir. Aynı zamanda, düşük gelirli hanelerin gerçek gelirlerindeki kayda değer düşüşlere neden olan sübvansiyon reformlarının bir sonucu olarak yoksullukta artış da ortaya çıkabilmektedir. Dahası sadece yukarıda bahsi edilen dar boğazlara odaklanan reform stratejileri daha sonuç alınabilir görünmektedir.

Nijerya insan ve doğal kaynağa fazlasıyla sahip bir ülkedir. 1950’li ve 1960’lı yılların başlarında, tarım ülkenin temel ihracat ve geçim kaynağı konumunda idi. Akabinde kömür, kalay, kauçuk, pamuk ve yer fıstığı gibi diğer madeni ve zirai kaynaklar keşfedilmiş olup hükümet harcamaları da bunların çıkarılmasını finanse etmeye devam etmiştir. 1956 yılında Delta eyaletinin Olobiri şehrinde ticari değerde bir ham petrolün keşfedilmesi ile birlikte ülkenin bütün dikkati petrol üretimi ve ihracatına kaymıştır. Bu durum büyük ihracat karlarına ve eşi görülmemiş düzeylerdeki yüksek rezerv artışlarına öncülük ederken böylelikle tarım başta olmak üzere diğer hayati sektörler arka plana atılmaya başladı. Günümüz itibariyle Nijerya ekonomisi, dünyanın geri kalanı ile ekonomik alışverişlerinin büyük çoğunluğunda petrole bağımlı bir hale gelmiştir. 

2003 yılında yapılan ilgili çalışmalara göre, Nijerya ihracat karlarının %95’i petrol ve petrol ürünlerinden sağlanmaktadır. Az gelişmişlik ve yoksulluk etkilerinin hafifletilmesi için, hükümet petrol, kerosen ve dizel gibi petrol ürünlerinin pompa fiyatlarını uzun bir süredir sübvanse etmektedir. Bununla beraber birçok ülkedeki küresel ekonomik durgunluğu takiben, sübvansiyon için hükümetçe ürün ve hizmetlere ödenen meblağ, daha ağır durumlara engel olmak için kademeli olarak azaltılmıştır. Ekonomideki toptan bir çöküşü engellemek için federal hükümet yakıtı sübvanse etme kararı almıştır. Aşağıda Şekil 1 ve Şekil 2’de Nijerya’da 1966 yılından bu yana yakıt sübvansiyonlarının kademeli olarak kaldırılması süreci özetlenmektedir. Her iki şekilden gözlemlenebileceği üzere özellikle 1993 yılından itibaren petrol sübvansiyonlarının değişiminde bir artış görülmekte olup bu durum faydalanılabilir bir deneyim ortaya koymakta ve mevcut durum politikalarındaki söylemin nereden geldiğini özetlemektedir. 


Şekil 1.
1966-2012 Yılları Arasında Nijerya’da Benzin Fiyat Değişimi

Yorumlar (0)
banner117
5
kısa süreli hafif yoğunluklu yağmur
banner153
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 71
2. Fenerbahçe 26 62
3. Samsunspor 27 51
4. Beşiktaş 26 44
5. Eyüpspor 27 44
6. Gaziantep FK 26 38
7. Göztepe 26 37
8. Başakşehir 26 36
9. Trabzonspor 26 35
10. Kasımpaşa 27 35
11. Rizespor 27 33
12. Antalyaspor 27 33
13. Konyaspor 27 31
14. Alanyaspor 27 31
15. Bodrum FK 27 30
16. Sivasspor 27 27
17. Kayserispor 26 27
18. Hatayspor 26 19
19. A.Demirspor 26 -2
Takımlar O P
1. Kocaelispor 30 59
2. Karagümrük 30 53
3. Erzurumspor 30 51
4. Bandırmaspor 30 50
5. Gençlerbirliği 30 48
6. İstanbulspor 30 46
7. Ahlatçı Çorum FK 30 45
8. Boluspor 30 44
9. Ümraniye 30 44
10. Amed Sportif 30 43
11. Iğdır FK 30 43
12. Keçiörengücü 30 42
13. Esenler Erokspor 30 41
14. Pendikspor 30 40
15. Sakaryaspor 30 39
16. Ankaragücü 30 38
17. Manisa FK 30 37
18. Şanlıurfaspor 30 34
19. Adanaspor 30 27
20. Yeni Malatyaspor 30 -21
Takımlar O P
1. Liverpool 29 70
2. Arsenal 29 58
3. Nottingham Forest 29 54
4. Chelsea 29 49
5. M.City 29 48
6. Newcastle 28 47
7. Brighton 29 47
8. Fulham 29 45
9. Aston Villa 29 45
10. Bournemouth 29 44
11. Brentford 29 41
12. Crystal Palace 28 39
13. M. United 29 37
14. Tottenham 29 34
15. Everton 29 34
16. West Ham United 29 34
17. Wolves 29 26
18. Ipswich Town 29 17
19. Leicester City 29 17
20. Southampton 29 9
Takımlar O P
1. Barcelona 27 60
2. Real Madrid 28 60
3. Atletico Madrid 28 56
4. Athletic Bilbao 28 52
5. Villarreal 27 44
6. Real Betis 28 44
7. Mallorca 28 40
8. Celta Vigo 28 39
9. Rayo Vallecano 28 37
10. Sevilla 28 36
11. Getafe 28 36
12. Real Sociedad 28 35
13. Girona 28 34
14. Osasuna 27 33
15. Espanyol 27 28
16. Valencia 28 28
17. Deportivo Alaves 28 27
18. Leganes 28 27
19. Las Palmas 28 25
20. Real Valladolid 28 16